27 listopada 2025 roku prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację ustawy o CIT, która miała radykalnie zmienić zasady opodatkowania fundacji rodzinnych.
Decyzja prezydenta o zawetowaniu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oznacza, że fundacje rodzinne nadal funkcjonują na dotychczasowych, preferencyjnych zasadach opodatkowania. To istotny sygnał dla tysięcy polskich rodzin, które powierzyły swój majątek fundacjom, licząc na stabilność przepisów.
Argumentacja Prezydenta: Naruszenie Zasady Zaufania do Państwa
Powodem weta jest sprzeciw wobec odejścia od umowy, którą państwo zawarło z Polakami wprowadzając tę ustawę. Gdy ta instytucja była tworzona ustawodawca zapewnił, że zasady ich funkcjonowania nie ulegną zmianie przez okres trzech lat. Tymczasem przedstawiona nowelizacja wprowadzała po niespełna dwóch latach niekorzystne zmiany w opodatkowaniu już założonych fundacji, do których rodziny przekazały swoje aktywa. To naruszenie zasady zaufania do państwa, którego jedynym powodem był fatalny stan finansów publicznych. Celem państwa powinno być ściganie nieuczciwych podmiotów wyłudzających VAT i omijających podatki, a nie atak na rodzinne fundacje.
— Prezydent Karol Nawrocki, uzasadnienie weta
Co miało się zmienić?
Uchwalona przez Sejm nowelizacja zakładała wprowadzenie szeregu ograniczeń, które Ministerstwo Finansów uzasadniało koniecznością przeciwdziałania „agresywnej optymalizacji podatkowej”. Planowane zmiany wzbudziły alarm wśród przedsiębiorców i doradców podatkowych ze względu na ich radykalny charakter i bardzo krótkie vacatio legis.
Kluczowe planowane zmiany
- 36-miesięczny „lock-up” na zbywanie majątku wniesionego do fundacji – sprzedaż przed upływem trzech lat skutkowałaby utratą zwolnienia z CIT i koniecznością zapłaty podatku
- Nowe zasady opodatkowania najmu – zwolnienie podatkowe tylko dla najmu stricte mieszkaniowego; wynajem krótkoterminowy (np. przez Airbnb) lub komercyjny objęty pełnym CIT
- Objęcie przepisami CFC i exit tax – fundacje miały płacić podatek od dochodów zagranicznych spółek kontrolowanych oraz od przeniesienia majątku za granicę
- Rozszerzenie katalogu ukrytych zysków – pożyczki umorzone, przedawnione lub nieściągalne opodatkowane jako świadczenia dla beneficjentów
Szczególnie kontrowersyjny był przepis przejściowy, który miał objąć majątek wniesiony do fundacji już po 31 grudnia 2025 roku. Rodziny, które utworzyły fundacje w zaufaniu do obowiązujących przepisów, stanęłyby przed koniecznością gruntownej reorganizacji swoich struktur majątkowych.
Przykłady kwestionowanych praktyk:
- „Szybkie flip’y” – wniesienie udziałów do fundacji i ich sprzedaż po kilku dniach lub tygodniach w celu uniknięcia 19% PIT i 4% daniny solidarnościowej
- Instrumentalne wykorzystanie fundacji – traktowanie fundacji wyłącznie jako „pojazdu transakcyjnego” bez rzeczywistego celu sukcesyjnego
- Wynajem krótkoterminowy na masową skalę – prowadzenie działalności gospodarczej w postaci wynajmu krótkoterminowego pod płaszczykiem fundacji rodzinnej
Głos praktyków
Kancelarie prawne i doradcy podatkowi zgodnie podkreślają, że weto daje fundacjom „oddech” i gwarancję stabilizacji, przynajmniej na najbliższe miesiące. Jednocześnie ostrzegają klientów, że temat powróci – prawdopodobnie w bardziej wyważonej formie, z dłuższym vacatio legis i mechanizmami chroniącymi istniejące struktury.
Co dalej z Fundacjami Rodzinnymi?
Weto prezydenta nie zamyka dyskusji nad fundacjami rodzinnymi – jedynie ją odracza. Eksperci przewidują kilka scenariuszy rozwoju sytuacji:
Maj 2026 Zgodnie z pierwotną ustawą, przewidziany jest przegląd funkcjonowania fundacji rodzinnych po trzech latach ich działania. To naturalny moment do wprowadzenia zmian.
II połowa 2026 Możliwe prace nad nową wersją nowelizacji – bardziej wyważoną, z dłuższym okresem przejściowym i jaśniejszymi kryteriami dla „uczciwych” fundacji.
Ryzyko pozostaje
Mimo weta, fundacje rodzinne nie są wolne od ryzyka podatkowego. Organy skarbowe dysponują istniejącymi narzędziami do walki z nadużyciami:
- Klauzula GAAR – pozwala na zakwestionowanie transakcji sztucznych i pozbawionych uzasadnienia gospodarczego
- Interpretacje indywidualne – odmowa ich wydania lub niekorzystne stanowisko fiskusa
- Kontrole podatkowe – weryfikacja, czy fundacja rzeczywiście służy sukcesji, a nie jedynie optymalizacji
⚠️ Ostrzeżenie dla fundatorów
Fundacje tworzone wyłącznie w celu optymalizacji podatkowej, bez rzeczywistego celu sukcesyjnego, są narażone na kwestionowanie przez organy podatkowe – nawet bez zmiany przepisów. Sztuczne konstrukcje mogą zostać uznane za obejście prawa podatkowego.
Jeśli już masz fundację rodzinną:
- Sprawdź statut – upewnij się, że zawiera rzeczywiste cele sukcesyjne i długoterminowe założenia zarządzania majątkiem
- Dokumentuj uzasadnienie gospodarcze – każda większa transakcja powinna mieć jasne biznesowe uzasadnienie, niezależne od korzyści podatkowych
- Unikaj „szybkich transakcji” – wniesienie majątku i jego natychmiastowa sprzedaż to czerwona flaga dla organów
- Konsultuj się z doradcami – w obliczu niepewności legislacyjnej, profesjonalne doradztwo jest kluczowe
Jeśli planujesz założyć fundację:
- Określ rzeczywisty cel – fundacja to narzędzie sukcesji, nie jedynie wehikuł podatkowy
- Myśl długoterminowo – to instrument dla pokoleń, nie kwartałów
- Przygotuj się na zmiany – obecna stabilność może nie trwać wiecznie; planuj elastycznie
- Rozważ alternatywy – testament, umowy darowizny, inne formy planowania sukcesji mogą być równie skuteczne
Podsumowanie
Weto prezydenta Karola Nawrockiego daje fundacjom rodzinnym chwilę oddechu i potwierdza, że zaufanie do państwa i stabilność prawa są wartościami, które należy chronić. Jednocześnie nie rozwiązuje fundamentalnego problemu: części fundacji rzeczywiście jest wykorzystywana w sposób sprzeczny z ich ideą.
Najbliższe miesiące pokażą, czy uda się wypracować kompromis – przepisy, które z jednej strony uszczelnią system podatkowy przed nadużyciami, a z drugiej zagwarantują uczciwie działającym rodzinnym przedsiębiorstwom możliwość planowania sukcesji w stabilnym otoczeniu prawnym.
Dla polskiego biznesu rodzinnego stawka jest wysoka. Fundacje rodzinne mogą być narzędziem budowania długoterminowej wartości i przekazywania jej kolejnym pokoleniom – pod warunkiem, że będą wykorzystywane zgodnie z ich prawdziwym przeznaczeniem.